Η εφηβική και παιδική παχυσαρκία αποτελεί μείζον πρόβλημα της σύγχρονης κοινωνίας. Είναι συχνό φαινόμενο τα παιδιά και οι έφηβοι να εμφανίζουν προβλήματα υγείας που συνήθως αναπτύσσονται  στους ενήλικες όπως διαβήτη τύπου ΙΙ, υπερχοληστερονεμία κλπ. Η παιδική παχυσαρκία οφείλεται στην επίδραση διαφόρων παραγόντων όπως είναι η κληρονομικότητα, το περιβάλλον ανάπτυξης του παιδιού και τέλος η ψυχολογία του παιδιού.

Ένα παιδί έχει 50% πιθανότητες να γίνει παχύσαρκο εάν ένας από τους δύο γονείς είναι παχύσαρκος ενώ οι πιθανότητες αυτές αυξάνονται όταν και οι δύο γονείς είναι παχύσαρκοι. Η παχυσαρκία οφείλεται, όπως αναφέραμε στην αρχή και σε οικογενειακούς/περιβαλλοντικούς παράγοντες. Εάν ένα παιδί μένει σε ένα περιβάλλον που δεν προσφέρεται για παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους είναι φυσικό να βρει κάποιες μορφές ψυχαγωγίας που όμως προάγουν την σωματική αδράνεια όπως τηλεόραση, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ηλεκτρονικά παιχνίδια κλπ.  Η συσσώρευση περιττών κιλών στα παιδιά μπορεί να οφείλεται ακόμη στην αντικατάσταση κάποιων συναισθημάτων με το φαγητό. Αρκετοί γονείς συνηθίζουν να επιβραβεύουν τα παιδιά τους με το φαγητό,  είτε δίνοντας τους πχ  γλυκά για μια εργασία που έχουν τελειώσει επιτυχώς, είτε βγάζοντας τους για φαγητό σε ταχυφαγεία (fast food) οπόταν υποσυνείδητα το φαγητό εξισώνεται με κάποιο θετικό συναίσθημα γι’αυτό και αρκετά παιδιά μετά ως ενήλικες αναπτύσσουν συναισθηματική υπερφαγία δηλαδή  τρώνε κάτι που τους προκαλεί θετικά συναισθήματα για να αντιμετωπίσουν κάποιο άλλο αρνητικό συναίσθημα.

Η παιδική παχυσαρκία αντιμετωπίζεται με σωστή διατροφή, άσκηση και ψυχολογική στήριξη.  Ένα παιδί με περιττά κιλά δεν θα πρέπει ποτέ να υποβάλλεται σε εξαντλητικές δίαιτες γιατί μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξή του. Το ζητούμενο για παιδιά που βρίσκονται σε ανάπτυξη είναι η σταθεροποίηση του βάρους τους για να υπάρξει  αρμονία μεταξύ ύψους και βάρους όσο αυτά θα αναπτύσσονται. Σε περιπτώσεις πιο σοβαρής παχυσαρκίας η απώλεια βάρους δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 1-2 κιλά τον μήνα. Το παιδί θα πρέπει, με την βοήθεια κάποιου ειδικού, να συνδυάζει τροφές απ’ολες τις ομάδες τροφίμων και να ακολουθά μια ισορροπημένη διατροφή. Το πρωινό θα πρέπει να γίνει μέρος της καθημερινότητας του μιας και έρευνες υποστηρίζουν ότι τα παιδιά που καταναλώνουν ένα διατροφολογικά ισορροπημένο πρωινό έχουν μειωμένες πιθανότητες ανάπτυξης παχυσαρκίας. Εκτός από το πρωινό το παιδί θα πρέπει να καταναλώνει ακόμη δύο κύρια γεύματα και δύο μικρογεύματα (σνακ) που είναι πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία όπως γιαούρτι ή κάποιο φρούτο . Τα αναψυκτικά και τα φρουτοποτά θα πρέπει να αντικατασταθούν με φρέσκους χυμούς και νερό. Πάντοτε θα πρέπει να υπάρχουν στο πιάτο του παιδιού φρέσκα λαχανικά έστω και  αν δεν έχει μάθει να τα καταναλώνει. Εάν οι γονείς έχουν τη συνήθεια να καταναλώνουν λαχανικά τα παιδιά σιγά σιγά θα τους μιμηθούν. Οι γονείς πρέπει να εντοπίσουν ποιά λαχανικά αρέσουν στο παιδί τους και να τα παρουσιάζουν με ελκυστικό τρόπο στο πιάτο τους. Τα παιδιά άνω των 2-3 ετών μπορούν να καταναλώνουν γαλακτοκομικά μειωμένα σε λιπαρά μιας και περιέχουν τις ίδιες ακριβώς βιταμίνες με τα γαλακτοκομικά που είναι πλήρεις.

Μια ισορροπημένη διατροφή σε συνδυασμό με φυσική άσκηση όπως ποδηλασία, κολύμπι ή ομαδικά αθλήματα προάγει την καλύτερη φυσική κατάσταση των παιδιών.

Εκτός απο την σωστή διατροφή και την άσκηση θα πρέπει να υπάρξει ψυχολογική στήριξη εκ μέρους των γονιών. Εάν ένα παιδί έχει περιττά κιλά θα πρέπει με ευγενικό τρόπο να του εξηγούμε γιατι πρέπει να προσέξει την διατροφή του δίνοντας του  κάποια παραδείγματα. Δεν θα πρέπει ποτέ να του βάζουμε  «ταυτότητα» αποκαλώντας το με επίθετα όπως «παχύς» ή να του λέμε συνεχώς «θες δίαιτα» η «έχεις παχύνει». Τέλος το φαγητό δεν θα πρέπει να συνδέεται  ποτέ με κάποιο συναίσθημα. Η επιβράβευση για κάτι καλό ή η τιμωρία του για κάτι κακό δεν θα πρέπει να σχετίζεται με το φαγητό πχ « αν γράψεις καλά στο διαγώνισμα, θα σου πάρω παγωτό» ή «δεν θα φας παγωτό αν δεν φας πρώτα όλα σου τα λαχανικά ».  Το παγωτό στις δύο αυτές περιπτώσεις χρησιμοποιείται σαν  επιβράβευση (θετικό συναίσθημα)  ενώ κατανάλωση των λαχανικών στη δεύτερη περίπτωση θεωρείται  κάτι το καταπιεστικό(αρνητικό συναίσθημα) και το παιδί θα τα αποφύγει.

Οι γονείς πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι τα παιδιά τους μιμούνται στις πλύστες περιπτώσεις και γι’αυτό και η περίπτωση της διατροφής τους δεν αποτελεί εξαίρεση. Εάν οι γονείς τρέφονται σωστά τότε και τα παιδιά τους θα μάθουν να τρέφονται σωστά.

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι μια ισορροπημένη διατροφή σε συνδυασμό με άσκηση και με κατάλληλη ψυχολογική στήριξη εγγυάται  την σωστή ανάπτυξη των παιδιών και θα έχουν μια αρμονική σχέση ύψους και βάρους.

Γιάννης Κερίμης MSc, RD

Κλινικός Διαιτολόγος

Η σωστή αποθήκευση τροφίμων βοηθά στο να διατηρείται η ποιότητα τους και να αποφεύγονται οι τροφικές δηλητηριάσεις. Η αποθήκευση για μικρές περιόδους και η διατήρηση σε κατάλληλη θερμοκρασία και μακριά από το φως , βελτιώνουν την ποιότητα, την ασφάλεια και τη γεύση. Ακολουθήστε τους παρακάτω κανόνες για σωστή αποθήκευση τροφίμων:

1. Αποθηκεύστε τα τρόφιμα σε αεροστεγή ρηχά δοχεία.
2. Βάλτε το φαγητό στο ψυγείο ή στην κατάψυξη εντός 2 ωρών αφού έχει ψηθεί.
3. Χρησιμοποιήστε ή αποθηκεύστε στην κατάψυξη το φαγητό πρίν από την ημερομηνία λήξης.
4. Βάλτε τη θερμοκρασία του ψυγείου σας στους 1-5 βαθμούς κελσίου και του καταψύκτη σας στους -18 βαθμούς.
5. Χρησιμοποιήστε το θερμόμετρο του ψυγείου για να είστε σίγουροι ότι το φαγητό αποθηκεύτηκε στην κατάλληλη θερμοκρασία.

Η κατάψυξη είναι μια έξυπνη επιλογή αποθήκευσης τροφίμων για να παρατείνει τη διάρκεια ζωής τους πέρα από την ημερομηνία λήξης τους. Αλλά όταν αποθηκεύετε στο ψυγείο ή στην κατάψυξη υπάρχει ένας νόμος: Σε περίπτωση που έχετε αμφιβολία για το αποθηκευμένο φαγητό, καλύτερα να το πετάξετε.

Αυγά και γάλα

• Αποθηκεύστε τα αυγά στη συσκευασία τους στο πιο κρύο σημείο του ψυγείου. Μην χρησιμοποιείται τις αυγοθήκες στο πλάι στην πόρτα του ψυγείου γιατί είναι ευαίσθητα στο ζεστό αέρα με το ανοιγοκλείσιμο του ψυγείου.
• Μην κρατάτε αυγά πάνω από 3 βδομάδες στο ψυγείο. Τα βραστά αυγά μπορούν να διατηρηθούν στο ψυγείο μόνο μια βδομάδα με ή χωρίς το τσόφλι.
• Μην αποθηκεύετε το γάλα στην πόρτα του ψυγείου γιατί είναι ευαίσθητο στο ζεστό αέρα με το ανοιγοκλείσιμο του ψυγείου.
• Πετάξτε το γάλα που έχει ήδη αποθηκευτεί μια βδομάδα στο ψυγείο.

Φρούτα και Λαχανικά                                                      

• Αποθηκεύστε αμέσως τα προϊόντα που χρειάζονται ψυγείο. Φρέσκα προϊόντα όπως οι μπανάνες και οι πατάτες δεν χρειάζονται ψυγείο.
• Βάλτε στο ψυγείο τα προϊόντα που έχετε ξεφλουδίσει ή κόψει εντός 2 ωρών.

Κρέας και πουλερικά

• Αποθηκεύστε το κρέας στο πιο κρύο μέρος του ψυγείου ή στον αποθηκευτικό χώρο του κρέατος.
• Τοποθετήστε το ωμό κρέας, τα πουλερικά και τα θαλασσινά στο κάτω ράφι του ψυγείου, ώστε τα ζουμιά τους να μη στάζουν πάνω σε άλλα τρόφιμα.
• Χρησιμοποιήστε το κρέας που έχετε αποθηκεύσει στο ψυγείο, μέσα σε 3 ή 4 μέρες από την ημέρα της αγοράς του.
• Χρησιμοποιήστε τα αλλαντικά μέσα σε 4 μέρες από την ημέρα της αγοράς τους.
• Πετάξτε τον κιμά που έχετε φυλάξει στο ψυγείο για πάνω από 2-3 μέρες.
• Χρησιμοποιήστε ή καταψύξτε τα πουλερικά προϊόντα πριν από την ημερομηνία λήξης τους. Τα παγωμένα πουλερικά μπορούν να αποθηκευτούν στην κατάψυξη 9 μήνες με 1 χρόνο στους -18 βαθμούς.
• Καταναλώστε ή βάλτε στην κατάψυξη το μαγειρεμένο φαγητό εντός 3 – 4 ημερών.

Θαλασσινά

• Αποθηκεύστε τα θαλασσινά στο ψυγείο ή στην κατάψυξη αμέσως μετά την αγορά τους.
• Αποθηκεύστε φρέσκα ή καπνιστά θαλασσινά στο ψυγείο στους 1-4 βαθμούς.
• Τυλίξτε τα θαλασσινά σε σελοφάν ή αποθηκεύστε τα σε αεροστεγή δοχεία.
• Αποθηκεύστε τα θαλασσινά στην κατάψυξη μέχρι την ώρα που να είναι έτοιμα να ξεπαγώσουν για να μαγειρευτούν. Κρατήστε τα στην αρχική υγρασία και σε πακέτα που δεν αφήνουν να διαπεράσουν οσμές.
• Χρησιμοποιήστε τα συσκευασμένα ή αποθηκευμένα θαλασσινά μέχρι την ημερομηνία λήξης. Αν έχει περάσει η ημερομηνία λήξης μην τα καταναλώσετε, πετάξτε τα.

Προϊόντα κονσέρβας

• Αποθηκεύστε τις κονσέρβες ή τα προϊόντα που έχετε αποθηκεύσει σε βαζάκια σε δροσερό , ξηρό μέρος.

• Καταναλώστε πρώτα τις παλιές κονσέρβες που έχετε αποθηκεύσει.

Γιάννης Κερίμης

Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος

Τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα ανήκουν στην κατηγορία των λιπαρών οξέων που δεν μπορεί να παράξει φυσικά ο οργανισμός και θα πρέπει να προστίθενται στην καθημερινή μας διατροφή. Υπάρχουν τρία είδη λιπαρών οξέων, το δεκαεξαονοικό οξύ ( DHA), το εικοσαπεντανοικό οξύ (EPA) και τέλος το λινολεικό οξύ (ΑLA). Κύριες πηγές ω-3 λιπαρών είναι τα ιχθυέλαια και τα λιπαρά ψάρια όπως το σκουμπρί, ο σολομός, η ρέγκα, ο φρέσκος τόνος και οι σαρδέλες. Φυτικές πηγές ω-3 λιπαρών οξέων είναι ο λιναρόσπορος, τα φύκια, τα καρύδια, η σόγια και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά όπως το καλέ και το σπανάκι.

Επιστημονικές έρευνες υποστηρίζουν ότι τα ω-3 λιπαρά οξέα συμβάλουν στην γενική υγεία του οργανισμού επειδή βοηθούν τόσο στη σωματική όσο και στη νοητική ευεξία.

Τα ω-3 λιπαρά βοηθούν στην μείωση των καρδιοπαθειών λόγω του ότι έχουν αντιυπερτασικές ιδιότητες, βοηθούν στην ρύθμιση των καρδιακών αρρυθμιών, μειώνουν την δημιουργία θρομβώσεων γιατί δρουν ενάντια στην προσκόλληση των αιμοπεταλίων και την λοίμωξη των αρτηριών. Τέλος, μια διατροφή πλούσια σε ω-3 λιπαρά μειώνει τα επίπεδα των επιβλαβών λιπιδίων στον οργανισμό όπως η χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια, ενώ αντιθέτως αυξάνεται η καλή χοληστερόλη (HDL).

Εκτός από την συμβολή τους στην υγεία της καρδίας, τα ω-3 λιπαρά συμβάλλουν και στην καλύτερη ρύθμιση της γλυκόζης του αίματος και στη μείωση της αντίστασης των κυττάρων στη δράση της ινσουλίνης, γεγονός ευεργετικό για άτομα με διαβήτη. Άτομα με οστεοαρθρίτιδα μπορούν να επωφεληθούν από την κατανάλωση ω-3 λιπαρών λόγω του ότι μειώνουν τη φλεγμονή στην περιοχή της άρθρωσης. Επιπλέον τα ω-3 λιπαρά συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου οστεοπόρωσης και δρουν ενάντια στην ανάπτυξη κάποιων μορφών καρκίνου όπως τον καρκίνο του προστάτη και του λεπτού εντέρου.

Έρευνες υποστηρίζουν ότι η λήψη ω-3 λιπαρών αυξάνει την μνήμη ενώ θεωρούνται ιδιαίτερα ευεργετικά για την βελτίωση της διάθεσης μας και τη μείωση της κατάθλιψης λόγω του ότι, όταν τα ω-3 λιπαρά οξέα ενσωματώνονται στις μεμβράνες των νευρικών κυττάρων  τις κάνουν πιο ελαστικές και εύκαμπτες και έτσι υπάρχει καλύτερη επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων του εγκεφάλου.  Έγκυες που προσλαμβάνουν ω-3 λιπαρά κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης, έχουν μειωμένες πιθανότητες ανάπτυξης κατάθλιψης που έχει σχέση με την εγκυμοσύνη (επιλόχεια κατάθλιψη).

Γενικά, θα πρέπει να αυξήσουμε τη λήψη των ω-3 λιπαρών γιατί προσφέρουν πολλά θετικά στον οργανισμό όπως προστασία από καρδιοπάθειες, καλύτερη ρύθμιση της γλυκόζης του αίματος, μείωση του κινδύνου οστεοπόρωσης, μείωση των καταθλιπτικών επεισοδίων κ.α. Ως εκ τούτου, ωφέλιμο θα ήταν να καταναλώνουμε 2 με 3 μερίδες ψαριού την εβδομάδα, να προσθέτουμε στις σαλάτες μας σκουροπράσινα φυλλώδη λαχανικά και λιναρόσπορο και να καταναλώνουμε με μέτρο καρύδια. Σε σχέση με τα ψάρια και τα θαλασσινά θα πρέπει να προτιμάμε αυτά που μεγαλώνουν φυσικά στη θάλασσα και όχι στα ιχθυοτροφεία γιατί έχουν μεγαλύτερο ποσοστό ω-3 λιπαρών εξαιτίας της τροφής που καταναλώνουν.

Γιάννης Κερίμης

Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος